Gagner des relations fidèles

Gagner des relations fidèles

Afscheid nemen, hoe doe je dat?

Dingen veranderen. Soms heb je als leidinggevende, in het belang van de organisatie, geen andere keuze dan afscheid te nemen van collega’s. Soms ben jij het waar afscheid van genomen wordt. De afgelopen maanden zag ik het bij verschillende organisaties van heel nabij gebeuren.

 

Het deed mij nadenken over manieren van afscheid nemen. Welke impact heeft dat op de persoon in kwestie, op de achterblijvers en bij uitbreiding: op de hele organisatie.”.

 

“Het verlies van een belangrijk levensperspectief, zoals een verwachting die niet wordt vervuld, een promotie die niet doorgaat, het verlies van een werksituatie door ongewenste mutatie, door ontslag, kan iemand ontwrichten zoals bij een sterfgeval, zeker als het gaat om iemand die veel in dit werk heeft geïnvesteerd en er zijn levensvoldoening uit haalde.” Keirse, M. (2003). Helpen bij verlies en verdriet, p. 14

 

Een kolom minder

 

Julien kreeg de kans om BENELUX salesmanager te worden bij een multinational met naam. Hij verhuisde hiervoor in 2003 met vrouw en kinderen van Zuid-Frankrijk naar Brussel. Louis De Funès in een vertraagde pas, beter kan ik hem niet typeren.

 

Zijn vrouw gaf haar baan op als leerkracht. Hun twee dochtertjes lopen nu school in een heel andere wereld. Skypen was toen nog geen werkwoord, maar voor ’la bobonne‘ de strohalm die haar behoedde volledig weg te zakken in de donkerte van een muisstille woonkamer aan het einde van de schooldag. “Dit is een grote kans,” moet Julien toen gedacht hebben.

 

Vier jaar later.

Vier jaar van lange dagen op kantoor. Juliens vrouw doet intussen vrijwilligerswerk in het Brusselse en de kinderen vertellen voluit over hun nieuwe schoolvrienden.

 

Julien komt op kantoor, legt zijn spullen klaar en haalt een kop koffie. Als hij terugkomt staat iemand van HR op hem te wachten. Of hij even mee wil komen, vraagt ze. “Neem uw jas maar mee …”, zegt ze. Julien krijgt te horen dat in de matrixstructuur van de onderneming een kolom werd weggehaald en dat zijn functie niet meer bestaat.

 

Julien wordt onder begeleiding naar een taxi gebracht. Afscheid nemen mag niet, zijn spullen halen kan niet. Die zijn al weggebracht.

 

Het beroep van papa

 

Ontslagen worden kan ook energie geven. “Telkens ik voorbij kwam, klikte hij zijn scherm weg. Hij was afwezig en klanten kloegen”, vertelt een bedrijfsleider mij. “Daarom heb ik het beste gedaan wat deze collega kon overkomen: ik heb hem ontslagen.” Achteraf bleek deze collega tijdens de werktijd zijn eigen bedrijfje uit te bouwen. Dit ontslag gaf hem de nodige duw om voluit voor zijn droom te gaan.  Maar dit zijn niet de situaties die mij aangrijpen.

 

Ik denk aan een leidinggevende die de opdracht kreeg afscheid te nemen van goeie collega’s en die mij met een beving in het gezicht zegt: “Deze week wil ik nooit meer meemaken!”

 

Ik denk aan Dirk die een laatste e-mail zit te tikken. Als hij even opkijkt zie ik zijn worsteling om de tranen te verbijten. Dit was zijn laatste werkdag, een laatste e-mail.

 

Zijn zoontje begreep het niet en was er stil bij geworden. In september begon hij aan zijn eerste jaar op de lagere school. Alles was nieuw en groot in die eerste dagen. De leerkracht vroeg om het Welkom op onze school-blad in te vullen. Daarna mocht iedereen zich voorstellen. Allemaal heel erg spannend! Naam, voornaam, hobby’s, … beroep van moeder, beroep van vader, …

Die avond had hij zijn zoontje snikkend op bed gevonden. Het Welkom op onze school-blad hangt aan het prikbord. Wat gaan de kinderen in de klas zeggen?

 

Uit betrokkenheid

 

“We betalen goed uit”, hoorde ik Juliens CEO zeggen toen een collega vroeg waarom er geen afscheid mogelijk was voor iemand die zo gewaardeerd werd.

 

Bij een andere organisatie spreekt een afdelingsverantwoordelijk, die zopas vijf van de twaalf collega’s moest laten gaan, haar collega’s toe: “2014 was een moeilijk jaar, maar nu gaan we volle kracht vooruit!” Niemand reageert. De inspanning waarmee ze de hoop neerzet, verraadt een grote kwetsbaarheid. Gelukkig liggen er broodjes waaruit ik mag kiezen, heel lang kiezen.

 

Als ik naar het aanbod van de motivatie-industrie kijk, denk ik dat investeren in betrokkenheid nog steeds hoog op de managementagenda staat. Er bestaan twee vormen van betrokkenheid. De eerste is die van de rollenspellen en verplichte klimpartijen. Er is nog een andere vorm van betrokkenheid. De betrokkenheid waarbij iemand spontaan vraagt: En hoe heb jij dit ervaren?
Je herkent die betrokkenheid aan de herinneringen die je met oud-collega’s deelt en die telkens beginnen met: “Weet je nog , …”

 

Voor diegenen die bereid zijn zich kwetsbaar op te stellen kan ik mij voorstellen wat het betekent om afscheid te moeten nemen van collega’s die je zo gewaardeerd hebben. Plots realiseren we ons wat het betekent om de dingen aan ons hart te laten komen, om werkelijk betrokken te zijn. Goed uitbetalen of een bruisend 2015 zijn voor mij dan ook stamelende pogingen van betrokken mensen, zoekend naar een vorm om het onuitspreekbare uit te spreken.

 

Wij garanderen niks
 

“Wij garanderen dat ons juridisch advies niet aanvechtbaar is. Voor onze leden halen we het onderste uit de kan!”, zegt het hoofd van de ledenwerving bij een van Nederlands grootste vakbonden tijdens een workshop. Aan de overkant van de tafel zit het hoofd van juridische dienst neen te schudden. “Wij garanderen niks. Onze ledenvoorwaarden beschrijven glashelder dat wij enkel advies uitbrengen, zonder resultaatgarantie.“

 

Tine is verantwoordelijk voor de sociale dienst en zit mee aan tafel. “Zij wil gehoord worden”, zegt ze zo stil dat iedereen haar vragend aankijkt. “Na twintig jaar dienst verloor een van onze leden haar baan en kreeg niet waar ze recht op had. Dat onrecht wil ze wel aanvechten. Maar veel meer dan het onderste uit de kan te halen en meegezogen te worden in een jarenlange juridische strijd, wil ze iemand die naar haar luistert.”

 

Ik was erbij toen Julien uiteindelijk toch zijn afscheid kreeg. Drie tafels waren nodig om alle geschenken  te verzamelen. Iets van Barbie op kantoor, een welnessweekend voor twee, koffiemok met een boodschap over vriendschap, …  Ook de CEO was erbij. Ik zie Julien op een stoel kruipen, zoekend naar woorden. Er staan collega’s tot buiten op de stoep te luisteren door het open raam van dit bruine café. "Ca me fait chaud au coeur." Meer kon en moest Julien niet zeggen.

 

De invloed van afscheid nemen

 

Tingsha of Tibetan prayer bells, zijn twee koperen schijfjes die als bel gebruikt worden tijdens meditatiesessies. Wie de schijfjes tegen elkaar slaat, veroorzaakt een belgeluid, een trilling die zoals de rimpelingen in een vijver nooit eindigen. Het symbool staat voor de invloed die onze woorden en daden hebben op iedereen rond ons en dus ook op onszelf. Die invloed eindigt nooit.

 

Ik zie de invloed van het afscheid nemen meestal bij diegene die achterblijven. Het gaat over betrokken collega’s die elkaar verliezen. Ik denk dat in de wijze waarop we omgaan met diegene van wie we afscheid moeten nemen, we impliciet vertellen hoe we de toekomst voorbereiden.

 

In de gesprekken over ‘afscheid nemen’ die ik de afgelopen weken had, liet ik me vertellen dat er belangrijke juridische en economische regels zijn die gevolgd moeten worden. Ik denk dat dit waar is, maar het ontslaat mij niet van de bereidheid om te blijven zoeken naar andere vormen. Ik wil de vanzelfsprekendheid van afscheid nemen niet aanvaarden.

 

Een alternatief

 

Ik denk dat diegene die bewust afscheid nemen zich op elk moment ook bewust blijven van het alternatief. Dat vraagt moed.

 

Wat als we naast de personeelsadvertenties die we schrijven voor het vinden van nieuwe mensen ook personeelsadvertenties zouden maken waarin we de mensen waarvan we afscheid nemen, aanbevelen? Ik beeld me in dat Dirk thuiskomt met een krant en een schaar en samen met zijn zoontje aan de keukentafel die advertentie eruit zou knippen. De volgende dag zou hij in de klas trots voor het prikbord staan, wijzend en zeggen: “Dit is mijn papa!”

 

Rouwen is iets organiseren
Tegen de kou en tegen het vergeten.
DOROTHEE SÖLLE

 

Wat als we de ruimte kregen om Juliens kantoor om te toveren in een rebus van herinneringen.  Die Julien in het bijzijn van zijn vrouw en dochters met collega’s kon delen.  Dat we geen bruin café hoeven op te zoeken, maar samen mogen zijn daar waar het allemaal beleefd werd. Dat we meer mogen zijn dan een kolom in een matrixstructuur.

 

“Enkel degenen die in staat zijn tot liefde, om te houden van mensen en dingen, ervaren ook verdriet. Mensen die niet in staat zijn om te houden van mensen, of te genieten van het leven, om zich te engageren voor iets of iemand, ervaren veel minder verdriet. Verdriet is de andere zijde van liefde.” Keirse, M. (2003). Helpen bij verlies en verdriet, p. 14

 

Wat als ik mij op een heel eigen manier gedragen mag voelen door mijn oude werkomgeving? Wat zou dit betekenen voor de collega’s en leidinggevende die achterblijven met deze ruimte?

 

Voor het geluk

 

Voor het geluk dat we elkaar de komende dagen toewensen kunnen we vaak zelf zorgen. Ook en misschien vooral op die momenten waarin jij en ik ons het meest kwetsbaar voelen.

 

Hoe roze ook de nieuwe organisatiedoelen zich laten kleuren, ze worden onbewust getoetst aan deze ervaring. Het verleden kleurt de toekomst altijd.

 

 

Met vriendelijke groet
Reginald Verhofstede
CRM Teamcoach

 

 

-----------------------------------------------------------------------

Licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Deze licentie staat anderen toe mijn werk te verspreiden, remixen en tweaken en staat ook toe dat er verder gebouwd wordt op mijn werk, ook voor commerciële doeleinden, zolang ik maar genoemd wordt als originele maker.